Doğru Karar Vermek

Eski müşterilerimden biri olan ‘Keith’, hayatına zenginliğin ve sosyal statünün verebileceği tüm avantajlar ile başlayan bir yatırımcıydı. Ailesi, onu iyi bir üniversiteye göndermeden önce oldukça pahalı özel okul eğitimi sunmuştu. Ancak, Keith genç yaşta bağımsızlığına erişip kendi adına karar vermeye başladığı anda, birbiri ardına yanlış kararlar verdi. Aksi yönde yapılan bütün uyarılara karşın, yanlış yolu seçme konusunda deha sahibi gibiydi.

Keith, her bir durum karşısında genellikle bir an bile düşünmeden tepki verirdi. Herhangi bir araştırma yapmadan veya hazırlanmadan ani kararlar verirdi. O zamanlar bütün kararları duygularına dayalıydı ve Keith çok donanımlı ve olgun bir birey değildi. Bu nedenle, verdiği kararlar, gecikmiş duygusal gelişiminin de göstergesiydi. Sonuç olarak, kararlarının sonucunda gelecekte hayatının nasıl olacağına dair hiçbir fikri yoktu.

Keith için önemli olan yalnızca şimdiki zamandı ve kararları da sadece haz almaya yönelikti.

Kendisine miras kalacak varlığın bir kısmını erkenden alan Keith yatırımcı olmaya karar verdi. Ancak, zamanını, yıllarca araştırma yaparak, deneme hesapları açarak, seminerlere giderek veya bir eğitmenle çalışarak harcamayacaktı. Onun yerine doğrudan yatırım işine girecekti. Yatırım sermayesini kısa sürede tüketmek de onun için hiç zor olmadı. Onunla tanıştığımda, karısı ve kızı ile birlikte bir zamanlar güzel olduğu her halinden belli olan ama o anda bakımını karşılayamadığı için yosun tutmuş bir havuzu olan, perişan bir evde oturuyordu. Keith, karar verme sürecinin artık sonlarında bu evi satın almıştı.

Karar verme sürecinin tam zıt bölgesinde ise, Keith’in aynadaki yansıması kadar zıt, ‘Jeff’ isimli bir yatırımcı var. Bu iki yetişkin erkek, oldukça zengin ailelerden geliyor ancak Jeff, verdiği her kararın uzun vadeli sonuçlarının tam olarak farkında. Jeff, hayatında hiçbir şeye kolay yoldan ulaşmaya çalışmazken, Keith’in yaşam felsefelerinden biri bu. Okulda, Keith partilere katılıp geçer notlarla idare ederken, Jeff dip yerine zirveye oynamak istediğine karar verdi. Büyükbabası erken yaşta öldüğünde Jeff hayatın belirsizliklerle dolu olduğunu ve kendisine bakması için kimseye güvenemeyeceğini fark etti. Uzun vadeli amacı, bağımlılık yerine mali bağımsızlıktı.

Jeff yatırımcı olmaya karar vermeden önce yıllarını geçirmişti. Bu süre zarfında, konu hakkında öğrenebildiği herşeyi öğrendi; yatırım ile ilgili çıkan her kitabı okudu, yatırım toplantılarına ve seminerlere katıldı; diğer yatırımcılarla sık sık konuştu. İlk yatırım sistemi üzerinde çalışmaya başladığında, konu hakkında sağlam bir temele sahipti. Deneme hesabı ile yaptığı deneyimler ve yatırım tarzını denemek için sürekli kendini test etmesi çok akıllıca bir hareketti. Gerçek zamanlı olarak yatırıma başladığında, üzerinde durması gereken iki konu olduğunu fark etti. İşte bu noktada yardım almak için benimle iletişime geçti.

Jeff mükemmel bir yatırımcı değildi ancak profesyonel olma yolunda ilerlerken adımlarını sağlam atan ortalama bir yatırımcı olmuştu. Doğru kararlar vermeye devam ediyor, sürekli bir şekilde plan yapıyor ve çok iyi tasarlanmış para yönetim stratejilerini yatırım planına uyguluyordu.

Kesin Kararlar

Kısa bir süre önce karar verme ile ilgili bir makale okudum ve makalenin yazarı, belirsiz kararlar vermeyi böylece sonuç ortaya çıkınca ileri geri adımlar atmayı öneriyordu. Bazı durumlarda bu yapılabilecek en akıllı hareket olabilir. Ancak benim gözlemime göre, kararınızı dikkatle düşünerek verdiyseniz, bütün şartları değerlendirip kararınıza inanmaya başladıysanız, özellikle iş dünyasında, kararınızı uygulamak çok etkili olacaktır. Son ana kadar bir karar üzerinde oyalanan insanlar genellikle, karşılarında bir fırsat olması halinde bu fırsattan en son yararlanacak insanlardır.

Doğru kararlar için hazırlık yapma

Mükemmel kararların, yeterli bir hazırlık olması halinde, baskı altındayken bile acele bir şekilde verilebileceğini de gözlemledim. Yapılan pek çok çalışmada, karar verecek kişilerin, sezgisel kararlar veriyorlar gibi görünse de hızlı kararlar vermek için pek çok araçtan faydalandıkları saptanmıştır. Ancak, içgüdüsel olarak verilen kararlar, yeni bir durumu eskisine bağlayan hızlı bir dahili sürece bağlıdır. “Ah evet,” der sinir sistemimiz bize. “Bunu daha önce nerede duydum, gördüm ya da hissettim? Doğru. Peki sonuç olarak ne oldu?” Beynimizin çok büyük bir kısmı, düşünme amaçlı değil, bağlantı kurma, ilişkilendirme ve korelasyon yapmamıza izin veren saklama kapasitesi için kullanılır. Bu durumun ne kadar farkına varırsak o kadar doğru kararlar veririz.

Doğru karar vermek için sorulacak sorular

Kendinize aşağıdaki soruları sormak genellikle daha iyi kararlar vermenizi ve doğru yolda ilerlemenizi sağlar:

* Bu kararı nasıl veriyorum?
* Kullandığım ölçüt ne?
* Bu karar duygulara mı yoksa gerçeğe mi dayanıyor?
* Haklı çıkarsam sonuç ne olacak?
* Haksız çıkarsam sonuç ne olacak?
* Bütün faktörleri hesaba kattım mı?
* Düşüncelerine en çok değer verdiğim arkadaşım, aynı durumda olsa ne yapardı?

Geri bildirim alma

Bu son soru oldukça önemlidir. Düşüncelerine güvendiğiniz bir insan, karar verme konusunda güzel bir model olabilir. Böyle insanlardan geri bildirim almak, zor bir karar aşamasında yolunuzu bulma konusunda son derece yardımcı olabilir özellikle de, son derecede çekici veya potansiyel olarak zararlı konular üzerinde karar vermek üzereyseniz.

Doğru karar vermek, uygulama, hazırlık ve duygusal istikrar gerektiren bir yetenektir. Eğer verdiğiniz kararların, yetersiz ve beklemediğiniz sonuçlara ulaştığını görüyorsanız, kullandığınız yöntemi ve gerçek motviasyonlarınızı bir kere daha inceleyin.

Yatırımcı eğitmeni Adrienne Toghraie, finans camiası için insan gelişim alanında uluslararası üne sahip bir isimdir. Yatırım psikolojisi hakkında yazdığı kitaplar, finans dergileri tarafından övgüyle karşılanmıştır (özellikle de The Winning Edge – Volüm 1-4 ve Murray Ruggiero ile birlikte yazdığı Yatırımcı Sırları. Toghraie verdiği semineler ve özel danışmanlık programları ile oldukça ün kazanmıştır. Adrienne’e ulaşmak için Adrienne@TradingOnTarget.com adresini kullanabilirsiniz.

Kaynak: Adrienne Toghraie