Elliott Dalga Analizinde Dalgaların Kişilikleri

1. Dalga: İlk dalgaların yaklaşık yarısı, ana sürecin bir parçasıdır ve çoğunlukla çok baskılanmış seviyelerden bir sıçramadan başka bir şey değildirler. İlk dalgalar beş dalganın genellikle en kısa olanıdırlar. Bu ilk dalgalar bazen, özellikle ana taban formasyonlarından sonra ortaya çıkarlarsa, çok dinamik olabilirler. İlk yükseliş hareketi, ortada belirgin bir neden bulunmaz iken hisse senetlerinin çok ucuzladığını düşünen yatırımcıların alımı ile başlar. Şirketlerin ve piyasaların genel görünümü hala kötüdür. Bu dalga kısa süreli ve oldukça zayıf hareketlerin yaşandığı bir dalgadır. Hatta bazen tepki alımı şeklinde ve belirli belirsiz oluşabilir. Bu dönemde birçok yatırımcı, borsa dışındaki finansal enstrümanlarla ilgilenmektedir. Borsa ile ilgilenen yatırımcı sayısı çok azdır. Bu ilk yükseliş spekülatiftir. Gerek piyasaların olumsuzluğu ve gerekse de yükselişin spekülatif olması ilk tepenin ardından satıcıların gelmesi ile ikinci dalga başlar. Tecrübeli elliottçulara 1. dalgayı tespit etmek basit gelebilir, ancak yeni başlayanlar için açıklıkla görülebilecek bir dalga değildir.

2. Dalga: İlk dalga başlangıcından mal alanlar ve hala düşüş trendinin devam ettiğini ve 1. dalga yükselişini satış fırsatı olarak düşünenlerin satışları ile 2. dalga 1. dalganın önemli bir oranda veya 1. dalganın başlangıç seviyesine kadar geri alınmasıyla son bulur. Satışlar şiddetlidir. Bu dalgaya geri alış dalgası da denir. Bu hareket sonucunda 1. dalga başlangıcına yakın bir yerde ikinci bir dip oluşur.

3. Dalga: Piyasada ikinci bir dip oluşumundan sonra piyasaya yeni alıcılar gelmeye başlar. Buna neden ikinci dibin birinci dipten yüksek olması ve yeni bir çıkışın yaşanacak olmasıdır. Bu dönemde piyasalarda ve bilançolarda iyileşme beklentileri oluşur. İlk fiyat tepesine ulaşıldığında işlem hacmi artmaya başlar. Birçok yatırımcı bu seviyede tepenin aşılamayacağını ve yeniden bir düşüşün başlayacağını düşünmektedir. Hatta bazı yatırımcılar açığa satış yapmayı dahi düşünürler ve yaparlar. Daha yüksek fiyatlardan senetleri geri alabilmek ve olası bir yükselişten korunmak için de tetiktedirler ve birinci dalganın hemen üzerine alım emirleri de koyabilmektedirler. Nihayet 1. dalganın geçilmesi ile 3. dalga hareketi başlar. 1. dalga tepesinin geçilmesi, Dow Kuramı’ndaki alım sinyalinin ve her cins kopuşun ifadesidir. Ellerindeki hisse senetlerini borsanın düşeceği beklentisi ile satanlar ve açığa satış yapmış olanlar sattıkları senetleri daha yüksek fiyatlardan alıp yerine koymak için çalışırlar. Bu da gelen talebi bir anda yükseltir. Açığa satış yapanların yukarıya koydukları emirler de gerçekleşmeye başlar ve alımlar gittikçe hızlanır ve işlem miktarı bir hayli yükselir. Hatta bu hızlı çıkışın başlamasıyla fiyat boşlukları dahi oluşmaya başlar. Artık borsaya ilgi artmıştır. Her geri çekilme alış fırsatı olarak değerlendirilir. Artık çıkış bir ralliye dönüşür. Üçüncü dalga, genellikle en uzun, en güçlü ve en dinamik olan dalgadır. Gerçekte, bütün trend-takipçisi teknik sistemler, boğa piyasasının vagonuna bu noktadan atlarlar. Bu dalga sırasında genellikle işlem hacmi çok artmış olur. 3. dalga daha da uzama eğilimindedir. Bu dönemde, temel veriler de iyileşmeye başlamıştır.

Yazılı ve görsel basında “borsa coştu”, “borsada fiyat patlaması”, “piyasalarda bayram” gibi haberler yayılır. Medyanın bu katkısı ile hisse sentleri ile hiç ilgilenmeyenler dahi borsada daha çok para kazanmak amacı ile alım yaparlar. Tam bir alım çılgınlığı yaşanır (buying frenzy). Fiyat grafikleri üzerinde boşluklar görülür. Dip seviyelerde iken borsaya yatırım yapmayı hiç düşünmeyen insanlar dahi faizde, dövizde olan paralarını çekerek borsaya gelirler. Hatta evini, arabasını satıp borsaya koşanlar az değildir. Çılgınca bir alım furyası vardır ve gittikçe de artmaktadır. Günlük fiyat değişimleri artmıştır. Bu hareket 1. dalga boyunun genellikle %161,8 olmakla beraber, %261,8 katına kadar da devam edebilir. Bu nedenle 3. üncü dalga hiçbir zaman itki dalgalarının en kısası olamaz. Rallinin başlarında alım yapanların, yeterince kar elde ettiğini düşünenlerin ve kazançlarını korumak düşüncesinde olanların satışları ile 3. üncü dalga sona erer.

4. Dalga: İkinci dalga bir satış dalgası iken, dördüncü dalga bir kar alma dalgasıdır. Zira dördüncü dalga esnasında yatırımcıların büyük bir kısmı henüz çıkışın bitmediğini ve her an yeni bir çıkış akımının başlayacağını düşünmektedir. Dördüncü dalga genellikle kompleks bir modeldir. 4. dalga, 2. dalgada olduğu gibi bir düzeltme ya da erteleme aşamasıdır. Fakat yapısı açısından 2. dalgadan çoğunlukla ayrılır. Üçgenler, genellikle 4. dalga sırasında ortaya çıkar. Az olarak yassı da olabilir, ancak 4. dalga nadiren zigzag esaslı yapı olabilir. Elliott analizlerinin önde gelen kurallarından biri istisnalar hariç 4. dalganın tabanının hiç bir zaman 1. dalganın tavanını örtememesidir.

5. Dalga: Ralli döneminde alım yapamayanlar, trendin devam edeceğini düşünenler, senetlerini erken satmış olanlar hatta üçüncü dalga zirvelerinde alım yapmış olanlar, ellerinde kalan paraları ile mevcut hisse senetlerinin fiyat ortalamalarını düşürebilmek için bu kar alış dalgasının yeni bir alım fırsatı olduğunu düşünürler. Dördüncü dalganın sonunda da insanlar bu düşüncelerini uygulamaya ve tekrar alım yapmaya başlarlar. Alımların iyice artması ile birlikte yeni bir çıkış dalgası olan 5. dalga başlar. Beşinci dalga da bir çıkış dalgasıdır. Ancak hisse senedi piyasalarında 5. dalga çoğunlukla daha az dinamiktir. 5. dalga sırasında birçok teknik gösterge fiyat hareketinin gerisinde kalmaya başlar. Muhtemel bir piyasa tepesinin uyarıcısı olarak, değişik osilatörlerin negatif uyumsuzluk göstermeleri de bu dönem içindedir. Temel koşullar bu yükselişi destekler nitelikte değildir. Bu dalga esnasında borsa ile ilgilenen yatırımcı sayısı, üçüncü dalga’ya nazaran daha azdır. Fiyatların aşırı yükseldiğini düşünenlerin satışları ile itki sona erer. 5. dalganın trend eğimi 3. dalganın trend eğiminden düşüktür.

A Dalgası: Düzeltme dalgası olan A dalgası, yukarı trendde yalnızca normal bir geri-çekilme olduğu şeklinde, çoğunlukla yanlış yorumlanır. Bu noktada, bir önceki yukarı harekette osilatörlerde ortaya çıkmış olan uyumsuzluklar ve işlem hacmi modelindeki değişim konusunda teknik analizci dikkatli olmalıdır. Tam bir gereklilik olmasa da, yüksek işlem hacmi şimdi aşağıya doğru olan hareketlerde gerçekleşmektedir.

B Dalgası: Yeni aşağı trendden yukarıya doğru olan hareketler, genellikle düşük işlem hacmiyle gerçekleşirler ve çoğunlukla satış yapmak için son fırsat olurlar. Düzeltmenin tipine bağlı olarak, yukarı hareket, önceki yüksek değerleri deneyebilir (ikili bir tepe oluşturarak) ya da yeniden geriye dönmeden önce eski yüksek değerlerini bile bazen geçebilir.

C Dalgası: Yukarı trendin bitmiş olduğu konusunda geriye çok az kuşku bırakır. Yine, düzeltme hareketinin tipine bağlı olarak bilinen her cins satım sinyallerini ortaya çıkaracak şekilde, A dalgasının tabanının aşağılarına doğru ilerler. Bazen 4. dalganın ve A dalgasının tabanından bir trend çizgisi çizerek, bize tanıdık olan tepedeki bir baş ve omuzlar modelini ortaya çıkarabiliriz.

Kaynak : Hasan Bilgin 26.09.2009