Kişilik ve Trend Takibi

Benim tradinge yaklaşımım, araştırmalara dayanarak trend izleme. Diğer bir deyişle, piyasadaki zayıf ve güçlü noktalar belirdikten sonra bu noktaların peşinden gidiyorum. Ancak otomatik olarak herhangi bir trendi arkadaşım olarak görmüyorum. Onun yerine, devam etmesi olası ve dönüş ihtimalinin olduğu trend hareketleri arasındaki farkı anlamak için geçmişe yönelik araştırma yapıyorum. Bu, tradinge yönelik son derece disiplinli bir yaklaşım ve kapsamlı bir araştırma, hazırlık zamanı ve piyasa hareketlerine bağlı kalabilmenin yanı sıra bir de oyun planı gerekiyor.

Trading Psikolojisi adlı kitabımda, başarılı traderları başarısız olanlardan ayıracak kişilik özelliklerinden bahsettim. Bu özelliklerin pek çoğunun, traderların, tradinge yönelik trend takip eden yaklaşım edinmelerinde sahip olmaları mümkün başarı derecesini etkileme ihtimali de var. Aşağıda, piyasa trendlerini kullanırken karşınıza çıkacak en büyük zorlukları belirlemede faydalı olabilecek ve kendinizi değerlendirmenizde faydalı olacak birkaç soru verilmiştir. Lütfen yazının devamını okumadan önce aşağıdaki soruları “Evet” ya da “Hayır” olarak cevaplayın:

1. Piyasada sizin aleyhinize bir durum olduğunda genellikle öfkeye kapılıyor musunuz?
2. Hızlı trenleri veya adrenalin arttıran diğer makineleri sever misiniz? (Ya da çocukken sever miydiniz?
3. Genellikle bir işe başlamadan önce oyalanır mısınız?
4. Ruh haliniz değişken midir?
5. Evde oturup kitap okumak veya film izlemeyi, dışarı çıkıp arkadaşlarınızla eğlenmeye tercih eder misiniz?
6. Yapmanız gereken birşeyi unuttuğunuz için sık sık diğer insanlardan özür dilemek zorunda kalıyor musunuz?
7. Genellikle gergin misiniz?
8. Geniş bir açık büfede, egzotik yiyecekler yemeyi mi yoksa alışık olduğunuz tatları mı tercih edersiniz?
9. Ev içinde yapmanız gereken bir iş olduğunda, düzenli ve titiz mi çalışırsınız yoksa üstün körü mü yaparsınız?
10. Bir işlemde kayıp yaşadıktan sonra kendinizi suçlu hisseder misiniz?
11. Hayatınızda bir ya da iki kere de olsa eğlence amaçlı uyuşturucu (alkol dışında) kullandınız mı
12. Randevularınıza geç kalma gibi bir huyunuz var mı?

Eğer 1,4,7 ve 10 numaralı soruların çoğuna veya hepsine “Evet” yanıtı verdiyseniz, “nevrotik” denilen kişilik özelliğini barındırmanız mümkün. Nevrotiklik, negatif duygusal deneyim eğilimidir ve öfke, endişe ve depresyon olarak kendisini gösterir.

Eğer 2,5,8 ve 11 numaralı soruların çoğuna veya hepsine “Evet” yanıtı verdiyseniz, “deneyime açık” bir kişiliğiniz var demektir. Yeniliğe açıklık, heyecan arama ve risk almaya yönelik bir eğilimdir.

Eğer 3,6,9 ve 12 numaralı soruların çoğuna veya hepsine “Evet” yanıtı verdiyseniz, “bilincin” ön planda olduğu bir kişiliğiniz var demektir. Bilinç, bir bireyin görev, sorumluluk ve bağımlılık konusuna ne kadar önem verdiğinin göstergesidir.

Diğer koşulların eşit olması durumunda trend izleme konusundaki ideal kişilik modeli, yüksek bilinç, düşük nevrotiklik ve düşük açıklıktır. İyi bir trend izleyicisi, kurallara ve sistemlere bağlı kalır (bilinç), sadece içgüdülerine dayanarak bir işleme girmez veya işlemden çıkmaz (nevrotiklik) ve uyarı için değil kar için işlem yapar (düşük açıklık). Deneyimlerime göre, en iyi sistem traderlarının çok gösterişli olmayan kişiler olduğunu gördüm. Araştırma ve uygulama konusunda son derece dikkatli ve titiz davranırlar ve duygularının veya ihtiyaçlarının kendilerini disiplinden uzaklaştırmalarına izin vermezler.

Bu durumun tersi olarak, risk almayı seven bireyler ve yenilik, uyarılma ve macera peşinde koşanlar ise, düşüncesizce ve mantıksız riskler alırlar. Sık sık, yüksek riskli işlemlerde arka arkaya yaşanan kayıplardan sonra nevrotik duygular ortaya çıkar. Böyle bireyler, sadece kâr için değil heyecan ve kişisel doğrulama için işlem yapar. Test edilmiş ve karlı bir trading sistemleri olsa bile, bu sisteme gerektiği gibi uyum sağlayamazlar.

Sistem traderları genellikle, sistem karlılığı için en iyi parametreleri tanımlamada araştırma ve enerjiye odaklanır. Trading stratejisi bulmak kadar, insanın kişiliğine uygun bir strateji bulmak da son derece önemlidir. Riskten nispeten kaçınmaya çalışan traderlar, risk hoşgörüsü olan traderlara göre daha kısa zaman dilimleri ve/veya daha küçük pozisyonlarda işlem yapabilir. Yenilik ve uyarılma ihtiyacı içinde olan traderlar ise daha büyük hacimli işlemler yapar veya daha büyük piyasaları seçer. Bu durumda tradingin belirli kişilik özelliklerine sahip insanlar için uygun olmadığı söylenebilir mi? Evet. Tıpkı herkesin savaş pilotu veya cerrah olamaması gibi, bazı insanlar da trader olamaz. Bir traderın, disiplinli risk alma kapasitesi olmadan devam eden başarıdan zevk aldığını hayal etmek son derece zordur.

Trend takip eden yaklaşımla bir traderın kaybettiğini görmek çok da sıradışı bir durum değildir çünkü piyasada karşılanmayan kişilik ihtiyaçlarına göre hareket edebilir. Bir traderın kullanabileceği en iyi trading stratejilerinden birisi, dikkat/duygusallık, başarı, kendine güven, duygusal sağlık ve heyecanın doğru oranlarını yakalamasıdır. Bazen konuştuğum traderlar, tradingin bütün hayatları olduğunu açıklayarak beni etkilemeye çalışıyor. Piyasalara yönelik “Tutku” ve “saplantılarının” kendilerini baltaladıklarını ve gereksiz baskı ve müdahele altında kaldıklarını fark etmiyorlar. Eğer bir trading sisteminiz varsa ve bu sisteme harfiyen uyuyorsanız, trading oldukça sıkıcı ve rutin bir iş olabilir. Bu nedenle piyasa saatleri dışında heyecan arayın ve sakin kafayla işlem yapmaya çalışın.

Brett N. Steenbarger, Ph.D. Syracuse NY’de bulunan SUNY Upstate Medical University’de Psikiyatri ve Davranış Bilimlerinde doçent doktordur.. Aynı zamanda aktif bir traderdır ve MSN para sitesi (http://www.moneycentral.com)için piyasa psikolojisi hakkında zaman zaman makaleler yazmaktadır. Trading Psikolojisi yazarı (Wiley; Ocak, 2003), Dr. Steenbarger, yaklaşık 50 eş denetimli makale ve davranışsal değişim ile ilgili kısa vadeli tutumlar hakkında kitap bölümleri yayınlamıştır. Yeni kitabı, Kısa Terapi Sanatı ve Bilimi (American Psychiatric Press), 2004 yılının başında yayınlanmıştır. Dr.Steenbarger'ın makalleri ve trading stratejileri http://www.brettsteenbarger.com adresinde arşivlenmiştir.

Kaynak: Brett N. Steenbarger, Ph.D.