Riski Kabullenme

Trading psikolojisi, trader başarısının en önemli etkenlerinden biridir. Bu konuya daha önce de değinsem de tekrarlamanın faydalı olacağını düşünüyorum. Traderın psikolojik durumunu etkileyen pek çok faktör vardır ve zihnini rahatlatmanın kolay bir yolu yoktur. Ancak, trader psikolojisi ile ilgili olarak farkında olunması gereken son derece önemli faktörler vardır. Bugünün konusu olan riskin kabullenme, arka arkaya yapılan işlemlerden çok tek işlemlerde geçerlidir.

Genel olarak en iyi trader, istikrarı koruyan traderdır. İstikrarlı bir trader olmak için de, kullanılan metodolojinin piyasada uygulanması ve olabildiğince az hata yapılması çok önemlidir. Trader, metodolojisinden uzaklaştığında işlem hataları yapar. Planlanandan daha büyük bir zarara uğramak, bir işlemden erken çıkmak, traderın genel kriterlerine uymayan bir işleme girmek veya genel kriterlere uyan bir işleme girmemek yaygın bir şekilde yapılan hatalar arasındadır. Bu hatalar, traderın sermayesi ve ruhsal durumu için çok yıkıcı olabilir.

Trading hataları genellikle bir önceki işlemlerin neden olduğu duygularla tetiklenir. En tehlikeli duygusal katalizör (bence), traderın kazanacağından emin olduğu bir işlemde kayba uğramasıdır. İşlemde zarara uğrayan trader, kendisini üzgün ve öfkeli hisseder ve hatta piyasaya karşı kin besler. Bu durum traderın, zararını telafi etmek için mantıksız işlemlere girmesine neden olur. Tabii ki bu işlem de genellikle zararla sonuçlanır. Bu duygularla girilen işlemde kazançlı çıkılması daha da kötüdür çünkü gelecekte böyle kararlar verilmesini kolaylaştırır ve kayıp daha da büyük olabilir.

Az önce bahsettiğim senaryo traderlar arasında son derece yaygındır ve esas sorun, bir işleme girildiğinde riskin kabul edilmemesidir. İşlemin kesinlikle kazançla sonuçlanacağı düşünüldüğünden işlemi kayıpta görmek acı vericidir. Aslında, traderlar, zararlarını realize etmeyi bile reddederler çünkü kazanacağına emindirler ve bu durum daha büyük zararların kapısını açar. Bu nedenle traderlar, bir pozisyona girmeden önce her bir işlemin riskini kabul etmek zorundadır. Diğer bir deyişle, bir trader riske attığı parayı, işlem fikrinin çalışıp çalışmadığını görmek üzere ödediği bedel olarak algılamalıdır. Trader, riski kabul ettiğinde ve zarara uğradığında genel olarak daha az sıkıntı yaşar.

Her bir işlemin riskini kabul etmek, özellikle de deneyimsiz traderlar için kolay değildir. Tabii ki riski kabul etmeyi kolaylaştırmak için atacağımız birkaç adım bulunmaktadır. Öncelikle her işlemi ayrıntılarıyla planlamak son derece önemlidir. Bu durum, nereden işleme gireceğimiz, nereye stop yerleştireceğimiz ve kar seviyelerimizi nasıl belirleyeceğimizi bilmemiz gerektiği anlamına gelir. Bu şekilde, pozisyon açıldıktan sonra herhangi bir karar vermemiz gerekmez. İnsan beyni, pozisyon açıldıktan sonra bilgileri daha farklı değerlendirir ve pozisyona girilmeden önce çok daha net çalışır. İlave olarak, giriş ve stop seviyesi arasındaki farkı bilirsek, ne kadar sermayeyi riske attığımızı da biliriz. Riskin ne kadar büyük olduğunu bilmediğimizde ise riski kabul etmek imkansız olduğundan çok önemlidir. Önceden planlanmış bir işleme girdiğimizde duygularımız kaçınılmazdır ancak en azından işlemin sonucu etkilenmez.

Daha önce de söylediğimiz gibi, bir trader riske attığı parayı işlem fikrinin çalışıp çalışmadığını görmek üzere ödediği bedel olarak algılamalıdır. Her trader zarara uğrar. Ancak istikrarlı traderlar zararlarını iş harcaması olarak görür. Zarar etmek, tradingin gerekli bir yönüdür ve işleme girildiğinde hangi işlemin kazanacağını hangisinin kaybedeceğini bilmenin bir yolu yoktur. Bu nedenle, işleme girmeden önce her riski kabul edersek, o zaman kayıpları da piyasanın kişisel saldırısı olarak görmek yerine tradingin bir parçası olarak kolayca görebiliriz. Bir trader, her işlemde riski kabul etmeyi öğrendiğinde ve hangi işlemlerin kazanacağını bilemeyeceğini kabul ettiğinde, duygularını kontrol etmesi ve daha tutarlı sonuçlar elde etmesi kolaylaşacaktır.

Kaynak: Brett N. Steenbarger, Ph.D