VOB (Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası) Nedir, Ne Değildir, Nelere Dikkat Etmeli?

Gerek mesleki gerek de forumlardaki yazıları okuyunca VOBun kuruluş amaçlarından en önemlisi olan korunma (hedge) işlevinin tam tersi olarak görüldüğünü rahatlıkla söyleyebilirim.

VOB (Vadeli işlemler ve Opsiyon Borsası) deneyimli yatırımcılar tarafından bir kurtuluş yeri olarak görülüyor. Deneyimli dediğime bakmayın. Deneyimli derken hisse senedi alıp satmış kişilerden bahsediyorum. Yatırımcıların davranışalrındaki gelişime baktığımızda ise daha değişik bir görünüm ortay çıkıyor. Biraz bundan bahsedelim :

Eskiden yüksek enflasyon varken çoğu yatırımcı parasını vadeli mevduata yatırır, yıllık yüzde yüze kadar varan oranlardan faydalanırdı. Daha sonra risk almak isteyenler dövizi yani doları keşfetti. 90lı yılların sonalrına doğru sabit kura dayalı bir politika izlenince o da kaybettirmeden kazandıran bir araç olmuştu ve şu meşhur kriz gelince de elinde dövizi olanlar (şu an ülkemizin en büyük üçüncü grubu olan OYAK gibi) bir günde paralarını ikiye katladıklarını gördüler. İşte o kriz de dövize olan ilgiyi arttırdı. Küçük yatırımcı dediğimiz profesyonel olmayan yatırımcı o zaman bireaz da medyanın gazıyla dolara hücum etti. İşin ilginç yanı bu kitlenin içinde bankacılar da yer almaktadır. Dövize bu yüksek kurlardan yatırım yapanların nedenlerinden biri de bir günde ikiye katlandı krizin ne kadar süreceği belli değil şu anki birimle 2-3YTLler normal karşılanacak mantığı idi.

Küçük yatırımcı, faize dayalı sabit getirili menkul kıymetlerden dövize kayarak zararla tanışmış oldu. Kimileri için bu bir ilk değildi zira daha önce 5 Nisan paketlerine neden olan 94 krizinde de benzer bir gelişme yaşanmıştı. Arada yaşanan dalgalanmaları saymıyorum. 90lı yılalrda yaşanan borsa balonları küçük yatırımcıların bazılarını seans salonlarına çekmişti. Teknik analiz var ile yok arasında br şey olduğu dönemlerde (müşterilerim anlattığı kadarıyla) masaya çuvalla para koysanız tavan yaptığı ve tavandan satıcı olmadığı için alacak hisse senedi bulamadığınız zamanlar oluşmuş. Krizler döviz yatırımcısını sevindirirken malesef borsa yatırımcısını üzmüştür. Döviz ile birlikte hisse senedi piyasasında da küçük yatırımcı zarar etmişti. Asıl zarar edilme nedeni krizler değildir. Krizler bu nedenlerden sadece birisi. Detaya girilse kitap yazılır ama onu da ben beceremem.

Edilen zararların bir kısmı ailenin yatırımlarının eşten gizli şekilde yapılan yatırımalrdan, bir kısmı da çevreden alınan borç para ya da belirli manipülatörlere kaptırılan (IHLAS operasyonu vb) paralardan oluşturuluyordu. bu zararların kapatılması için spekülatif yani sığ tahtalara yönelenlerin yanı sıra derinlikli tahtalarda kredili işlemler yapılmaya başlandı. Anaparayla bir kaybeden yatırımcı krediyle 2 kaybetmeye başladı. Sorun yapılan yatırımda değil yapılan yatırımın yönteminde idi. zarar devam ediyordu ve yeni stratejiler sadece zararın şiddetini arttırıyordu.

VOB (Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası) korunma amaçlı işlemleri sayesinde bu zararları azaltmaya ya da dengelemeye olanak sağlamıştır. Riskin ve belirsizliğin arttığı dönemlerde hisse senedi portföyüne denk gelecek büyüklükte endeks sözleşmelerinde kısa pozisyon alarak yatırımlarınızın büyük bir bölümünü korumamız sağlanmıştır. Hisse senedinden zarar ederken açılan kısa pozsiyonun getirisi portföyü bir nebze dengelemektedir. Endeks sözleşmeleri hisse portföyüne birebir koruma sağlamamıştır bu yüzden hisse bazlı sözleşmelerin işleme konuşlması üzerinde çalışmalar devam etmekte fakat hisse senedi piyasasının %70ini elinde bulunduran yabancı yatırımcılar tarafından manipüle edilmesi endişesi yüzünden ertelenmektedir.

Vadeli işlemler borsasındaki bir özellik ise kaldıraç etkisidir. Bunun hakkında forumumuzda değişik yazılar yer almaktadır. Tekrar anlatmanın anlamı yok. İlgilenenler en azından VOB Dersleri konusuna bakabilirler. Tecrübelerime göre kaldıraç etkisi VOBu cazip kılan nedenlerin en önemlisidir. Çünkü hisse senedi piyasasından %50 zarar eden yatırımcı VOB sayesinde %6-7 lik bir düşüş ya da yükselişte doğru tarafta olursa kaldıraç etkisi sayesinde bu zararını kapatabileceğine inanmaktadır ve teorik olarak bu mümkündür fakat hisse senedinde kazanamayan yatırımcı VOBda nasıl kazanacağı sorusuna cevap verememektedir.

İşte tam bu esnada devreye sistemler giriyor. Sistemli yatırım yatırımcıya borsada kazandırır. Bunun için her ay komisyon BSMV gibi masraflar çıktıktan sonra toplamda artıda olan yani düzgün çalışan bir sisteme ve o sistemi disiplinle uygulayacak bir iradeye sahip olmak gerekiyor. En kolayı birincisi iken en zor kısmı ikincisidir ya da disiplinle uygulayacak bir irade.

Sistemler metastock gibi profesyonel programlarda çeşitli karmaşık kodlama dillerinin yazılmasıyla oluşturulan. Bu programlara anlık veri aktarımını da sağlamak gerekiyor. Fakat sistemli çalışmak için profesyonel teknik analiz bilgisine sahip olunmasının olmazsa olmaz bir şart olmadığı ggeçen yıl herkese gösterdik. Bir sistem kurmak için anlık veri yayını yapan veri terminali (Foreks, Matriks, IBS, Euroline vb) bir program abone olmanız gerekiyor. Ardından iki adet hareketli ortlama kullanılarak da bir sistem oluşturabilir ve onu uygulamaya koyabilirsiniz. Örneğin VOB Sinyal Sistemi 1 (Günlük MAV 5-22). Hareketli ortlama gibi değişik indikatörlerin parametreleri değiştirilerek de kendinize uygun sistemler hazırlayabilirsiniz.

Sisteminizi oluşturduktan sonra en az iki ay süreyle işlem yapmadan sistmeinizin verdiği sinyalleri birebir anlık olarak bir kenara not alarak sistem performansınıza bakın. Mennun kalırsanız portföyünüzde uygulayabilirsiniz. Geçmişe yönelik testler çoğu zaman aldatıcı sonuçlar vermektedir bunun nedeni kullanılan göstergenin her yeni fiyat barının geri de kalmış indikatör değerini de değiştirebilmesidir. Her indikatörde olmasa da çoğu indikatörde böyle oluyor.

Faydalı olabileceğine inandığım bir kaç husus :
1- Kredili işlem yapmayın.
2- Spekülatif hisselerde işlem yapmayın.
3- Eğer çeşitli stratejiler denemişseniz ve hala kaybediyorsanız "zararın neresinden dönülse kardır" sözüne müteakip riskli piyasalardan (dövizden, borsadan ve vobdan) çekilin.
4- Yüksek oranlı kaldıraç kullanmayın. Kaldıraç doğru yönde iseniz isze fayda sağlar, aksi halde bire 10 kazanma hayaliyle açılan pozisyon terste ise bire 10 kaybettirir.
5- Borç parayla, kredi çekilerek elde edilen parayla ve emanet parayla riskli piyasalarda işlem yapmayın.
6- Bu işten anlamıyorsanız öğrenen kadar gerçek işlem yapmayın sanal işlem yapın. Sanal işlem hayali olarak yapılan işlem olduğu için çok riskli karalar para kaybedilmeyeceği için kolayca pozisyon alınabilir. Bunun önüne geçmek için de sadece 1 kontratlık gerçek işlemler yapabilirsiniz.
7- VOBda piyasayı takip edmeyecek durumda iseniz (uzun süren bir toplantı, seyahat, tatil vb) pozisyon açmayın. Mevcut pozsiyonunuzu da önceden kapatın. Böylece toplantıda ya da tatilde iken aklınız burada kalmaz ve verimli bir toplantıyı kaçırmış olmazsınız. Pozsiyonu kapatmasanız bile en yakın ikinci vadede ters pozisyon açarak yayılma pozsiyonuna girin.
8- Riskli piyasalar (döviz, borsa özellikle VOB) daha önceden edilen zararları kurtarma platformu değildir.
9- Arkadaşlığınızı kaybetmeniz gerekse bile ödeyemeyeceğiniz bir miktara ya da kişiye kredisi için kefil olmayın. (Tecrübeyle sabittir!)
10- VOB bir oyun değildir. "Game Over" olduğunda karşınıza "Play Again" ya da "Replay" tuşu çıkmaz.

Bunlar benim doğrularımdır. Birebir faydasını gördüğüm ya da görüleceğine inandığım prensiplerdir. Uygulayıp uygulamamak sizin hür iradenize kalmıştır.

Üstad damdan düştüm desene çok güzel anlatmışsın

21 ay boyunca aracı kurumda dealer olarak çalıştım. Çok damdan düşeni, emkli ikramiyesini yiyeni gördüm. Hele biri ABD İrana saldıracak diye dolar longlayarak sermayeyi sıfırladı.